NHỮNG TRẬN ĐÁNH THẦM LẶNG TRÊN TRẬN TUYẾN CHỐNG GIÁN ĐIỆP, BIỆT KÍCH MỸ - NGỤY CỦA TY CÔNG AN THANH HÓA TRONG KHÁNG CHIẾN CHỐNG MỸ, CỨU NƯỚC

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với vị trí chiến lược, Thanh Hóa trở thành hậu phương lớn, là cầu nối chiến lược giữa miền Bắc với các chiến trường, một trong những mục tiêu mà các cơ quan tình báo đối phương tập trung cài cắm, xâm nhập và phá hoại. Trên trận tuyến ấy, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Ty Công an Thanh Hóa đã âm thầm bám dân, bám địa bàn, chủ động phát hiện, đấu tranh và làm thất bại nhiều âm mưu gián điệp, biệt kích; góp phần bảo vệ an ninh chính trị, giữ vững hậu phương và đồng thời chi viện hiệu quả cho tiền tuyến.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, bước vào thời kỳ khôi phục kinh tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Tuy nhiên, trước khi rút khỏi miền Bắc, thực dân Pháp và các cơ quan tình báo Mỹ đã tìm cách cài cắm mạng lưới gián điệp, cất giấu vũ khí, điện đài, gây dựng cơ sở và chuẩn bị cho các kế hoạch phá hoại lâu dài. Tại vùng miền núi phía Tây tỉnh Thanh Hoá, ngay cuối năm 1954, địch đã cho máy bay tiếp tế vũ khí, lương thực, quân trang cho các nhóm gián điệp, thổ phỉ ở Tam Chung, Quang Chiểu (huyện Quan Hóa); đồng thời tung tin xuyên tạc, đe dọa chiến tranh, kích động tư tưởng hoang mang và tìm cách làm suy giảm lòng tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Giai đoạn 1954 – 1960, làm trong sạch địa bàn, phá các đầu mối cài cắm của địch

Trước tình hình phức tạp, Ty Công an Thanh Hóa đã tập trung củng cố lực lượng, tăng cường công tác nắm tình hình, rà soát đối tượng và phát động quần chúng bảo vệ trị an. Trên tuyến biên giới Việt - Lào, lực lượng Công an phối hợp với các lực lượng tổ chức tuần tra, kiểm soát, quản lý việc qua lại biên giới; đồng thời đấu tranh với hoạt động tuyên truyền, móc nối và thu thập tin tức của các phần tử gián điệp, phản động.

Từ năm 1958 đến năm 1960, lực lượng chức năng đã đưa ra quần chúng giáo dục, đấu tranh với 92 đối tượng; bắt 17 đối tượng quân báo của Vương quốc Lào; ngăn chặn 29 vụ vượt biên và vận động 27 gia đình không di cư sang Lào. Đặc biệt, Ty Công an Thanh Hóa đã phá thành công hai chuyên án TB2, liên quan đến Vi Văn Sếch, tức Tạo Bông, và TL99, liên quan đến Phạm Bá Ngọc, bắt 13 đối tượng.

Năm 1960, trong số 384 Việt kiều từ Thái Lan trở về, lực lượng chức năng phát hiện 17 trường hợp có biểu hiện nghi vấn cần xác minh. Toàn tỉnh khi đó có 90 gián điệp cũ do Pháp cài lại; trên tuyến biên giới phát hiện 5.130 trường hợp có biểu hiện cần rà soát, phân loại, quản lý.

Những số liệu này phản ánh quy mô rộng lớn, tính chất phức tạp của địa bàn; khẳng định sự phối hợp hiệu quả giữa lực lượng vũ trang tỉnh, lực lượng bảo vệ cơ sở và đồng bào các dân tộc. Những kết quả trêm được tạo nên từ sự kiên trì bám bản, bám rừng, bí mật, lần theo từng đầu mối, từng bước vô hiệu hóa hoạt động của các đối tượng, làm trong sạch địa bàn và triệt tiêu chỗ dựa của kẻ địch.

Giai đoạn 1961 - 1963: Chủ động xây dựng thế trận, đón bắt biệt kích xâm nhập

Bước sang đầu những năm 1960, đế quốc Mỹ đẩy mạnh kế hoạch tung gián điệp, biệt kích ra miền Bắc bằng đường không, đường biển và đường bộ. Trước mưu đồ đó, đầu tháng 7/1961, Ty Công an Thanh Hóa tham mưu tổ chức liên tiếp 03 hội nghị với Bí thư Huyện ủy và thủ trưởng các cơ quan để quán triệt nhiệm vụ phòng, chống biệt kích. Ngày 05/01/1962, thưm mưu Tỉnh ủy Thanh Hóa ban hành Chỉ thị số 24/CT-TU về tăng cường công tác chống biệt kích và bảo vệ trị an trong tỉnh.

Ty Công an phối hợp với Tỉnh đội, Công an nhân dân vũ trang xây dựng các phương án đối với từng tuyển, địa bàn vùng miền núi, miền biển và khu vực xung yếu. Triển khai phương án tại Pù Hu, Pù Cọ thuộc huyện Quan Hóa; Bái Mây, Thịnh Đức thuộc huyện Nga Sơn; Cầu Máng thuộc huyện Hoằng Hóa cùng 151 xã và 13 xí nghiệp, nông trường, lâm trường. Huy động hơn 500 cán bộ công an, quân sự cấp tỉnh, huyện tham gia thực tập phương án tại hai xã miền núi, miền biển để rút kinh nghiệm. Ty Công an Thanh Hoá đã mở 04 lớp huấn luyện cho Trưởng, Phó Công an xã, biên soạn tài liệu tuyên truyền và hướng dẫn Nhân dân nhận diện dấu hiệu xâm nhập của gián điệp, biệt kích.

Chính từ việc xây dựng thế trận cảnh giác được ngay từ cơ sở đã giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện và truy bắt những toán biệt kích được huấn luyện, trang bị kỹ. Điển hình như: Truy bắt thành công 01 toán biệt kích nhảy dù đột nhập xuống xã Trung Hạ, huyện Quan Hóa, tiêu diệt 01 đối tượng, bắt 04 đối tượng, thu giữ toàn bộ vũ khí, điện đài và phương tiện mang theo (ngày 12/6/1962); phối hợp với các lực lượng tổ chức bao vây, truy bắt thành công 01 toán gián điệp, biệt kích nhảy dù xuống khu vực núi Quan Sơn, xã Công Bình, huyện Nông Cống, bắt 05 đối tượng, thu 05 súng ngắn, 03 súng tiểu liên, 04 súng giảm thanh, 04 súng chỉ huy, 05 dao găm, 03 máy thông tin liên lạc, 01 máy phát điện cùng nhiều quân trang, quân dụng và đạn dược (ngày 07/6/1963).

Những trận vây bắt diễn ra trong địa hình rừng núi phức tạp, đối tượng đã được huấn luyện bài bản. Việc kịp thời phát hiện, chủ động tổ chức lực lương vây bắt thành công trước khi các toán gián điệp, biệt kích thiết lập liên lạc, móc nối cơ sở, tiến hành phá hoại là chiến công quan trọng, thể hiện sự bản lĩnh, mưu trí, dũng cảm của cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an và sức mạnh của thế trận an ninh nhân dân. Tuy nhiên, trong cuộc đấu tranh chống biệt kích cũng để lại những bài học sâu sắc về tinh thần cảnh giác. Đêm 12/6/1964, 01 toán biệt kích sử dụng xuồng cao su vượt biển, bất ngờ tập kích xã Hải Lĩnh, huyện Tĩnh Gia; dùng chất nổ đánh sập cầu Hang, làm 02 người thiệt mạng rồi nhanh chóng rút ra biển. Ngay sau vụ cầu Hang, lãnh đạo Ty Công an Thanh Hóa, Công an huyện Tĩnh Gia và các cơ quan liên quan đã nghiêm túc kiểm điểm, nhận diện sơ hở, củng cố công tác tuần tra, bảo vệ mục tiêu và phối hợp trên tuyến biển; bổ sung phương án phòng, chống biệt kích xâm nhập bằng đường biển.

Giai đoạn 1964 - 1972, giữ vững hậu phương trong chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ

Sau sự kiện Vịnh Bắc Bộ, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, tăng cường trinh sát các tuyến giao thông, khu vực kinh tế, quốc phòng quan trọng và tổ chức bắt cóc ngư dân trên biển để khai thác tình báo, chủ yếu về tổ chức lực lượng công an, quân đội, dân quân; tình hình bố phòng ven biển; việc thực hiện các chủ trương, chính sách tại địa phương. Đồng thời, chúng tìm cách mua chuộc, gây dựng cơ sở và gieo rắc nghi ngờ trong nội bộ.

Trước tình hình đó, Ty Công an Thanh Hóa đã tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân nâng cao cảnh giác, nhận rõ âm mưu, thủ đoạn và cách đối phó khi không may bị bắt, không cung cấp tin tức, không nhận hàng hóa phục vụ chiến tranh tâm lý. Triển khai đồng bộ các biện pháp công tác, năm 1965 đã phát hiện 06 vụ địch bắt 19 người; năm 1966 phát hiện 19 vụ, 51 người bị bắt; lực lượng Công an đã vận động ngư dân chủ động khai báo sau khi bị địch bắt trở về, qua đó góp phần nhận diện phương thức của địch và xây dựng biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Khi các toán biệt kích xâm nhập trực tiếp liên tiếp bị phát hiện, không phát huy hiệu quả đối với miền Bắc, đế quốc Mỹ đã chuyển hoạt động, chúng tiến hành tuyển chọn cán bộ, bộ đội của ta bị bắt tại chiến trường, mua chuộc, khống chế, huấn luyện nghiệp vụ rồi đưa trở lại miền Bắc hoạt động (gọi là phương thức P86). Đối phó với phương thức, thủ đoạn mới, thực hiện Chỉ thị số 349/K48 ngày 01/4/1969 của Bộ Nội vụ, Ty Công an Thanh Hóa đẩy mạnh phong trào bảo vệ trị an, bảo mật phòng gian trong các cơ quan, xí nghiệp; phối hợp với Tỉnh đội rà soát số quân nhân trở về địa phương, điều tra các trường hợp có biểu hiện nghi vấn theo yêu cầu: thận trọng, tỉ mỉ, chính xác, không thành kiến dẫn đến bắt sai, không đơn giản dẫn đến mất cảnh giác.

Năm 1970, Ty Công an Thanh Hóa phá thành công Chuyên án TD13, xác định Lê Vĩnh Niên, quê huyện Triệu Sơn, đã bị địch tuyển lựa, đào tạo làm gián điệp. Đối tượng được giao chuyển 07 lá thư cho những đầu mối đang ẩn náu tại miền Bắc nhằm chắp nối liên lạc, thu thập tình báo. Việc phát hiện, đấu tranh kịp thời đã dập tắt kế hoạch móc nối hoạt động phá hoại ngay khi đường dây đang được hình thành.

Giai đoạn 1973 – 1975, nhận diện gián điệp trà trộn trong người được trao trả

Sau khi Hiệp định Pa-ri được ký kết, đế quốc Mỹ và tay sai gia tăng hoạt động tình báo, gián điệp đối với miền Bắc theo hướng tiếp tục tuyển chọn, huấn luyện một số cán bộ, bộ đội của ta bị bắt rồi cài vào số người được trao trả theo phương thức T72; đồng thời lợi dụng các phái đoàn quân sự, đoàn rà phá bom mìn, tìm kiếm người mất tích và những hoạt động tiếp xúc khác để thu thập tin tức.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an, Ty Công an Thanh Hóa triển khai đồng bộ các biện pháp công khai và bí mật; phối hợp lập danh sách, xác minh các trường hợp cần chú ý, với phương châm thận trọng, khéo léo, không gây tâm lý nghi ngờ trong số cán bộ, chiến sĩ được trao trả, đồng thời giữ vững cảnh giác, kiên quyết làm rõ đối tượng, bảo đảm chính sách, danh dự và quyền lợi chính đáng của những người từng chiến đấu, bị bắt, tù đày. Tháng 7/1974, từ tài liệu do Bộ Công an cung cấp và kết quả xác minh, Ty Công an Thanh Hóa làm rõ đối tượng Nguyễn Duy Quỳnh, một quân nhân được trao trả đang điều dưỡng tại Thanh Hóa, đã bị đối phương đưa đi huấn luyện tình báo rồi cài trong số người trở về miền Bắc để hoạt động ẩn nấp.

Cuộc đấu tranh chống gián điệp, biệt kích của Ty Công an Thanh Hóa kéo dài trong suốt thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, diễn ra trên không gian rộng từ biên giới, rừng núi đến đồng bằng, ven biển, đối phó với nhiều phương thức và thủ đoạn. Bằng bản lĩnh chính trị kiên định, tinh thần trách nhiệm, mưu trí, dũng cảm lực lượng Công an Thanh Hoá đã phá thành công các chuyên án TB2, TL99, TD13 đến bao vây, bắt gọn các toán biệt kích tại Trung Hạ, Công Bình; từ bảo vệ tuyến biên giới, tuyến biển đến đấu tranh thành công các đối tượng gián điệp theo phương thức P86, T72; từng bước làm thất bại các kế hoạch thâm nhập, móc nối, thu thập tình báo và phá hoại.

Từ thực tiễn đấu tranh chống gián điệp, biệt kích của Ty Công an Thanh Hóa để lại nhiều bài học sâu sắc, đó là: sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của cấp ủy Đảng; sự chủ động tham mưu của lực lượng Công an; khả năng huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị; lấy phòng ngừa làm nền tảng, nắm chắc tình hình, không để bị động, bất ngờ; kết hợp chặt chẽ giữa biện pháp công khai và bí mật, giữa nghiệp vụ chuyên môn với phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc… Trong đó, quần chúng Nhân dân chính là nguồn sức mạnh, phòng tuyến vững chắc, “mắt xích” quan trọng trong xây dựng thế trận bảo vệ an ninh, đấu tranh hiệu quả với âm mưu xâm nhập, móc nối và phá hoại của kẻ địch.

Những chiến công của Ty Công an Thanh Hóa trên trận tuyến đấu tranh chống gián điệp, biệt kích trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã góp phần bảo vệ an toàn các địa bàn trọng yếu, bảo vệ vững chắc hậu phương chiến lược, bảo đảm các tuyến giao thông, chi viện hiệu quả cho tiền tuyến, giữ vững an ninh chính trị, làm thất bại nhiều âm mưu, thủ đoạn xâm nhập, móc nối và phá hoại của kẻ địch. Những chiến công ấy đã làm rạng danh truyền thống vẻ vang của Công an Thanh Hóa, hòa vào bản anh hùng ca bất khuất của lực lượng Công an nhân dân và đóng góp xứng đáng vào thắng lợi vĩ đại của sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Công tác đấu tranh phòng, chống gián điệp, biệt kích xâm nhập miền Bắc thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước - Bài học lịch sử, ý nghĩa thời đại”, Nxb Công an nhân dân, năm 2022.

2. Công an nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (5/1954 - 4/1975)”, tài liệu hội thảo khoa học, năm 2025.

3. Ty Công an Thanh Hóa đấu tranh phòng, chống gián điệp, biệt kích trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hoá, năm 2000.

4. Tổng kết lịch sử Công an Thanh Hoá trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hoá, tháng 02/2014.