Thanh Hóa: Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai - nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững

Chuyển đổi số - yêu cầu tất yếu trong quản lý đất đai

Trong tiến trình đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, đất đai được xác định là một trong những lĩnh vực trọng yếu, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; bảo đảm sự minh bạch, hiệu quả, rõ trách nhiệm của các cấp, các ngành trong công tác chỉ đạo, điều hành; từ đó nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công về đất đai, cải cách và giải quyết thủ tục hành chính về đất đai cho người dân, doanh nghiệp trên môi trường điện tử. Nhận thức rõ điều đó, tỉnh Thanh Hóa đã và đang tập trung nguồn lực triển khai xây dựng CSDL đất đai, coi đây là nền tảng cốt lõi nhằm hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước về đất đai, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thanh Hóa có diện tích tự nhiên rộng 11.115 km2, đứng thứ 12 cả nước, dân số hơn 4,3 triệu người, đứng thứ 8 cả nước; là tỉnh  có đầy đủ các loại hình đất đai từ đô thị, nông thôn, miền núi, trung du,đồng bằng, ven biển đến khu kinh tế, khu công nghiệp. Trong nhiều năm qua, công tác quản lý đất đai đã đạt được những kết quả quan trọng; hệ thống hồ sơ địa chính từng bước được hoàn thiện.

Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 131/166 đơn vị cấp xã đã hoàn thành đo đạc bản đồ địa chỉnh hệ tọa độ VN-2000, múi chiếu 3 độ; có 22/166 đơn vị cấp xã mới đo đạc được một phần diện tích, do sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp sáp nhập giữa xã đã có bản đồ địa chính và toàn bộ diện tích đất lâm nghiệp của 166 đơn vị cấp xã trên địa bàn tỉnh chưa đo đạc lập bản đồ địa chính. CSDL địa chính đã xây dựng được 26/166 đơn vị cấp xã, trong đó có 20 xã xây dựng CSDL địa chính toàn bộ các thửa đất; 6 xã xây dựng CSDL địa chính một phần (do sắp xếp chính quyền 2 cấp sáp nhập giữa xã đã có cơ sở dữ liệu địa chính và xã chưa có cơ sở dữ liệu địa chính). Chưa xây dựng CSDL thống kê, kiểm kê đất đai, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giá đất trên địa bàn tỉnh.

Thực tế cho thấy, hồ sơ đất đai tại nhiều địa phương vẫn tồn tại dưới dạng giấy, lưu trữ phân tán, thiếu đồng bộ; việc cập nhật biến động chưa kịp thời; hệ thống máy chủ chưa được thường xuyên nâng cấp, bảo trì dẫn đến công tác vận hành, khai thác, sử dụng CSDL tại Văn phòng đăng ký đất đai và các Chi nhánh chưa được thường xuyên, liên tục; thông tin đất đai chưa được kết nối, chia sẻ hiệu quả giữa các ngành, các cấp. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý, giải quyết thủ tục hành chính, cũng như tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp.
Chiến dịch "90 ngày đêm làm giàu, làm sạch CSDL đất đai" 

Chiến dịch "90 ngày đêm làm giàu, làm sạch CSDL đất đai" là chiến dịch quy mô toàn quốc do Bộ Công an phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường triển khai, từ 01/9 đến 30/11/2025. Đây là một trong những bước quan trọng để chuẩn hóa, đồng bộ và số hóa dữ liệu đất đai, gắn kết với CSDL quốc gia về dân cư và các hệ thống dữ liệu khác, nhằm chuẩn hóa dữ liệu theo nguyên tắc "đúng - đủ - sạch - sống".

Với quyết tâm hoàn thành sớm các chỉ tiêu đề ra trong chiến dịch, tỉnh Thanh Hoá đã huy động tối đa mọi nguồn lực, thành lập các tổ công tác lưu động với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà", không quản ngày đêm để rà soát, đối khớp và làm sạch thông tin đối với gần 1,4 triệu thửa đất trên toàn địa bàn.
Theo đó, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đã thành lập 10 Tổ kiểm tra với 20 thành viên thường xuyên kiểm tra, đôn đốc và hướng dẫn chuyên môn cho các địa phương xuyên suốt từ đầu đến kết thúc chiến dịch. Các địa phương đã tham mưu chỉ đạo, huy động sinh viên các trường đại học, các tổ chức đoàn thể tại địa phương cùng tham gia thực hiện chiến dịch. Với quyết tâm và nỗ lực lớn, sau 90 ngày triển khai thực hiện Chiến dịch, kết quả thu thập các loại Giấy chứng nhận đất ở, nhà ở chưa xây dựng CSDL đất đai trên địa bàn tỉnh đạt 82%. Toàn tỉnh đã đồng bộ vào CSDL đất đai đạt tỷ lệ 74,76%; đối khớp, xác thực thông tin, dữ liệu của chủ sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở với CSDL quốc gia về dân cư với tổng số hơn 1,6 triệu bản ghi…

Cùng với đó, Công an tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh Đề án xây dựng CSDL đất đai trên địa bàn tỉnh, trong đó Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động tổ chức rà soát điều chỉnh phạm vi thực hiện từ 27 huyện, thị xã, thành phố và 547 đơn vị hành chính cấp xã thành 166 đơn vị xã, phường. Bổ sung diện tích đất lâm nghiệp, đất quốc phòng, an ninh, đất đồi núi chưa sử dụng, đất núi đá không có rừng cây tại 166 đơn vị cấp xã; bổ sung nhiệm vụ đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính trên địa bàn các xã thuộc 5 huyện biên giới cũ, gồm: Mường Lát, Quan Sơn, Quan Hóa, Lang Chánh, Thường Xuân; điều chỉnh thời gian thực hiện trong giai đoạn 2024 - 2028 thành giai đoạn 2026 - 2027;...

CSDL đất đai khi được hoàn thiện và đưa vào vận hành sẽ tạo ra nhiều lợi ích thiết thực. Người dân, doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận thông tin đất đai một cách công khai, minh bạch; giảm thời gian, chi phí khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến đất đai. Đồng thời, việc liên thông, kết nối cơ sở dữ liệu đất đai với các cơ sở dữ liệu khác như dân cư, thuế, xây dựng… sẽ góp phần rút ngắn quy trình giải quyết hồ sơ, hạn chế tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực, qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền.

Từ góc độ bảo đảm an ninh, trật tự, cơ sở dữ liệu đất đai có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến đất đai. Thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời sẽ giúp các lực lượng chức năng, trong đó có lực lượng Công an, chủ động nắm tình hình, ngăn chặn tranh chấp, khiếu kiện kéo dài, không để phát sinh “điểm nóng” về an ninh trật tự. Bên cạnh đó, dữ liệu đất đai số hóa còn là công cụ hữu hiệu phục vụ công tác điều tra, xác minh, đấu tranh phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực kinh tế, tham nhũng, lợi dụng chính sách đất đai để trục lợi.

"Khoảng trống" dữ liệu và bài toán đồng bộ hạ tầng

Việc triển khai xây dựng CSDL đất đai hiện nay diễn ra song hành cùng giai đoạn chuyển đổi, kiện toàn mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sự thay đổi về cấu trúc quản lý này vô hình trung đã tạo ra những "khoảng trống" tạm thời trong công tác điều hành, khiến việc nắm bắt tình hình cấp Giấy chứng nhận tại cơ sở đôi lúc còn thiếu tính thời sự và đồng bộ.

Trên thực tế, áp lực không chỉ đến từ những thay đổi về mặt cơ chế mà còn hiện hữu ngay trên bàn làm việc của mỗi cán bộ chuyên môn. Với số lượng hồ sơ tồn đọng lớn, đòi hỏi quy trình xử lý tỉ mỉ và độ chính xác tuyệt đối, đội ngũ nhân sự tại các đơn vị đang phải đối mặt với tình trạng quá tải nghiêm trọng. Việc phải "gánh" cùng lúc nhiều vai trò, vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn hàng ngày, vừa kiêm nhiệm các công tác trong chiến dịch xây dựng CSDL đã tạo nên một áp lực đè nặng lên tiến độ chung.

Không chỉ dừng lại ở áp lực nhân sự, "chất lượng dữ liệu" mới chính là rào cản kỹ thuật lớn nhất khiến tiến độ xây dựng CSDL đất đai bị trì trệ. Qua rà soát, nguồn dữ liệu đầu vào hiện nay vẫn tồn tại nhiều "khoảng trắng": Hồ sơ thiếu thông tin, sai mục đích sử dụng hoặc vướng mắc trong việc xác định chủ sở hữu do chuyển nhượng nhiều lần nhưng không cập nhật. Thậm chí, một khối lượng lớn thông tin đang bị coi là "dữ liệu chết" - những dữ liệu cũ, lạc hậu, không phản ánh đúng thực tế biến động và hiện trạng sử dụng đất, gây khó khăn cho công tác quản lý và tra cứu.

Thử thách còn nhân lên gấp bội khi đối chiếu với tiêu chí "Dữ liệu sạch". Việc kết nối và đồng bộ hóa bốn khối thông tin cốt lõi, bao gồm: dữ liệu không gian (vị trí, tọa độ, hình dạng, ranh giới), dữ liệu thuộc tính (loại đất, diện tích, số lượng), dữ liệu phi cấu trúc (file quét hồ sơ) và thông tin định danh chủ sử dụng vẫn chưa đạt được sự thống nhất. Đặc biệt, việc đối khớp với CSDL quốc gia về dân cư vẫn còn những “điểm nghẽn” về định dạng và tính pháp lý, khiến việc liên thông giữa các ngành chưa thực sự trơn tru.

Song song với thách thức về dữ liệu, "nút thắt" về hạ tầng công nghệ cũng là vấn đề nan giải. Tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, điều kiện trang thiết bị còn hết sức sơ sài; thiếu máy scan chuyên dụng, thiếu thiết bị chụp ảnh độ phân giải cao… đã khiến quy trình thu thập dữ liệu bị đình trệ. Việc phụ thuộc quá nhiều vào các công đoạn thủ công không chỉ kéo dài thời gian thực hiện mà còn làm gia tăng sai sót. Trong khi đó, nguồn kinh phí cần thiết cho công tác khảo sát, đo đạc lại và đầu tư thiết bị số hóa lại vô cùng lớn, đòi hỏi một chiến lược đầu tư bài bản và dài hạn từ phía cơ quan chức năng…

Quyết tâm hoàn thành mục tiêu dữ liệu "Đúng - Đủ - Sạch - Sống"

Đứng trước những khó khăn, thách thức trên, tỉnh Thanh Hóa không chọn cách lùi bước. Ngược lại, tỉnh đang dồn toàn lực, huy động sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị để nỗ lực khắc phục khó khăn, quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một hệ thống quản lý đất đai hiện đại và minh bạch.
Trọng tâm của chiến dịch lần này là cuộc chạy đua nước rút tại 146 xã, phường còn lại. Với mốc thời hạn hoàn thành trước ngày 31/01/2026, các đơn vị, địa phương đang tập trung tối đa nguồn lực để hoàn thành việc thu thập, quét và số hóa hồ sơ. Đây không chỉ là việc chuyển đổi từ giấy sang số, mà là quá trình "làm sạch" và chuẩn hóa dữ liệu để đồng bộ hoàn toàn lên CSDL đất đai quốc gia.

Điểm khác biệt trong chiến lược của Thanh Hóa chính là tư duy quản lý theo thời gian thực. Thay vì để dữ liệu "ngủ yên" trong kho lưu trữ, tỉnh hướng tới việc chỉnh lý biến động đất đai ngay khi có phát sinh trên toàn bộ các thửa đất. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là con số 100% hồ sơ được số hóa, mà là bảo đảm tính bền vững của dữ liệu theo tiêu chí “Đúng - Đủ - Sạch - Sống”.
Khi dữ liệu đất đai được kết nối liên thông và cập nhật liên tục, đó sẽ là "chìa khóa" để khơi thông nguồn lực tài nguyên, giảm thiểu tranh chấp và tạo bước đột phá trong cải cách hành chính, phục vụ đắc lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh nhà.

Cùng với đó, Thanh Hóa cũng xác định việc hoàn thiện dữ liệu nhóm 2 và nhóm 3 là hết sức quan trọng. Không chỉ dừng lại ở việc số hóa những gì đang có, tỉnh đang triển khai đợt rà soát tổng lực để cập nhật dữ liệu không gian tại các khu vực chưa đo đạc địa chính. Đặc biệt, đối với những khu vực vẫn còn sử dụng "tờ thửa giả định" - một rào cản lớn cho tính chính xác của bản đồ, ngành tài nguyên môi trường sẽ tổ chức đo đạc lại và thực hiện quy đổi tờ thửa đất địa chính quy. Đây là bước đi quan trọng để loại bỏ hoàn toàn các sai số lịch sử, bảo đảm mọi thửa đất đều có một "định danh" chuẩn xác trên bản đồ số.
Song song với làm sạch dữ liệu, bài toán về con người và công nghệ cũng được giải quyết đồng bộ. Tỉnh chú trọng đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ để làm chủ công nghệ mới, đồng thời đẩy mạnh phối hợp liên ngành. Trong lộ trình này, vấn đề an toàn và bảo mật thông tin dữ liệu luôn được đặt lên hàng đầu, bảo đảm hệ thống vận hành thông suốt và an toàn tuyệt đối.

Xây dựng CSDL đất đai không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt mà là chiến lược dài hạn của Thanh Hóa. Khi hệ thống này được vận hành đồng bộ và minh bạch, nó sẽ trở thành nền tảng vững chắc để thúc đẩy phát triển kinh tế, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội. Sự quyết liệt trong hành động và bài bản trong cách làm hôm nay chính là minh chứng sinh động cho một Thanh Hóa đang vươn mình mạnh mẽ, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số vì lợi ích của Nhân dân, đưa công tác quản lý đất đai bước sang một trang mới hiện đại và chuyên nghiệp hơn./.