Dự thảo bổ sung tội danh Điều 318a Bộ luật hình sự - tung đòn tấn công mới với tội phạm có tổ chức và tội phạm công nghệ cao

Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn và nghĩa vụ quốc tế

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và sự phát triển vượt bậc của công nghệ, các hình thức tội phạm có tổ chức, tội phạm xuyên quốc gia và tội phạm sử dụng công nghệ cao đang gia tăng với tính chất, quy mô ngày càng tinh vi. Nhiều băng nhóm đã tinh vi lợi dụng không gian mạng để điều hành, núp bóng dưới hình thức doanh nghiệp, tổ chức các hoạt động bất hợp pháp như: lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tổ chức đánh bạc, mua bán người, "tín dụng đen", mua bán trái phép chất ma túy, rửa tiền...

Các tổ chức tội phạm này sở hữu những đặc trưng nguy hiểm: Kết cấu chặt chẽ, phân tầng vai trò, nhiệm vụ rõ ràng từ cấp điều hành đến đối tượng thực hành; Tính chất linh hoạt và tinh vi, mạng lưới hoạt động lưu động liên tỉnh, vươn rộng ra ngoài biên giới quốc gia, tận dụng tối đa tính vô danh của Internet.

Việc bổ sung tội danh độc lập này không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp bách của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong nước, mà còn giúp Việt Nam thực thi đầy đủ, hiệu quả Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (UNTOC) – Công ước yêu cầu các quốc gia thành viên phải hình sự hóa hành vi tham gia vào nhóm tội phạm có tổ chức.

Chi tiết quy định pháp lý tại Điều 318a (Dự thảo BLHS)

Điều 318a. Tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức

1. Người nào thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 109 và Điều 299 của Bộ luật này, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:

a) Là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy hoặc điều hành nhóm tội phạm có tổ chức;

b) Lôi kéo, dụ dỗ, mua chuộc, cưỡng ép người chưa thành niên tham gia nhóm tội phạm có tổ chức;

c) Thành lập nhóm tội phạm có tổ chức có từ 20 người trở lên;

d) Có tính chất xuyên quốc gia;

đ) Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông để thành lập, duy trì, điều hành hoặc che giấu hoạt động của nhóm tội phạm có tổ chức.

Dự thảo quy định loại trừ các trường hợp đã cấu thành Tội hoạt động nhằm chống chính quyền nhân dân - Điều 109 và Tội khủng bố - Điều 299.

Kỳ vọng tạo bước ngoặt trong công tác phòng ngừa, xử lý tội phạm

Việc cụ thể hóa Tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức thành một tội danh độc lập mang ý nghĩa chiến lược đối với hệ thống tư pháp hình sự:

Một là, chủ động phòng ngừa sớm, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho cơ quan điều tra kịp thời can thiệp, xử lý triệt để ngay từ khâu hình thành, tích tụ lực lượng của tổ chức tội phạm, thay vì phải thụ động chờ đến khi các đối tượng hoàn thành hành vi tội phạm cụ thể.

Hai là, nâng cao tính răn đe, thiết lập hành lang pháp lý đủ sức mạnh để triệt phá tận gốc các cấu trúc tội phạm, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và môi trường phát triển kinh tế lành mạnh.

Dự thảo Bộ luật vẫn đang được Bộ Công an tổ chức lấy ý kiến góp ý rộng rãi nhằm tăng tính hoàn thiện của các điều luật. Đây hứa hẹn là một đòn tấn công mới sắc bén vào các tổ chức tội phạm, góp phần bảo đảm an ninh trật tự và trật tự an toàn xã hội trong tình hình mới./.