Tăng cường phòng ngừa, xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường tại các cụm công nghiệp, làng nghề và làng nghề tự phát trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá

Những năm gần đây, công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường tại các cụm công nghiệp (CCN), làng nghề trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá đã có nhiều chuyển biến tích cực, hệ thống hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường từng bước được quan tâm đầu tư, ý thức chấp hành pháp luật của nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất được nâng lên, góp phần hạn chế ô nhiễm, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội bền vững. Theo thống kê trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá hiện có 49 CCN đã được thành lập và có chủ đầu tư hạ tầng, trong đó có 09 CCN đã hoàn thành xây dựng hạ tầng, vận hành hệ thống xử lý nước thải hoặc đang lắp đặt máy móc thiết bị, vận hành thử nghiệm; Có 31 làng nghề và 61 làng nghề truyền thống được công nhận, trong đó 100% đã có phương án bảo vệ môi trường, có tổ chức tự quản về bảo vệ môi trường và được đầu tư hạ tầng thu gom, thoát nước mưa... Đối với các làng nghề có nguy cơ gây ô nhiễm như chế tác đá mỹ nghệ, chế biến thủy sản cũng đã được UBND tỉnh hỗ trợ đầu tư xây dựng hệ thống thu gom, thoát nước thải, góp phần nâng cao chất lượng môi trường, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, nâng cao đời sống của nhân dân.

Bên cạnh các CCN, làng nghề phát triển nằm trong quy hoạch định hướng phát triển kinh tế của UBND tỉnh, trong những năm qua trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá xuất hiện một số làng nghề tự phát, hoạt động theo quy mô cục bộ, không nằm trong quy hoạch vùng, gây tác động xấu, mất cân bằng kinh tế xã hội và môi trường tại địa phương. Các làng nghề tự phát hình thành chủ yếu giải quyết nhu cầu việc làm của lao động phổ thông, kết hợp cùng sức hút lợi nhuận từ thị trường; sự thiếu hụt quy hoạch hạ tầng hoặc quản lý chưa sát sao từ chính quyền địa phương ở giai đoạn hình thành. Việc để các làng nghề tự phát hoạt động trong thời gian dài tạo nên các điểm ô nhiễm môi trường mang quy mô lớn, khó tháo gỡ, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân và an ninh, trật tự tại địa phương.

Từ thực tế trên, việc phòng ngừa nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của quần chúng nhân dân trong các CCN, làng nghề không để hình thành làng nghề tự phát là yêu cầu nhiệm vụ quan trọng trong công tác bảo vệ môi trường của toàn xã hội.

Thực hiện chức năng QLNN về an ninh trật tự, từ đầu năm 2026 đến nay Công an tỉnh Thanh Hoá đã phát hiện xử lý nhiều trường hợp vi phạm về môi trường tại các làng nghề, làng nghề tự phát. Gần đây nhất, Công an tỉnh đã khởi tố 04 vụ án và các bị can thực hiện hành vi cùng về tội danh gây ô nhiễm môi trường trong hoạt động tái chế, xử lý chất thải. Điển hình, có 03 vụ án xảy ra tại xã Tân Ninh, tỉnh Thanh Hóa, đây là địa bàn tồn tại hoạt động giặt, tái chế bao bì phế liệu tự phát kéo dài, gây ô nhiễm nặng nề đến môi trường đất và nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ của người dân.

Nguyên nhân phát sinh tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường tại các CCN, làng nghề, làng nghề tự phát phần lớn do ý thức chấp hành pháp luật của một số doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình, một bộ phận nhân dân chưa cao, việc bất chất lợi nhuận, sử dụng công nghệ lạc hậu, không đầu tư hoặc đầu tư không đầy đủ công trình xử lý chất thải gây mất an toàn trong quá trình sản xuất và ô nhiễm môi trường.

Tại nhiều cơ sở chế biến nông sản, cơ khí, tái chế nhựa, dệt nhuộm hay các làng nghề tự phát khác, nước thải chưa qua xử lý chảy trực tiếp ra ao, hồ, kênh rạch, làm ô nhiễm nguồn nước. Rác thải công nghiệp, phế liệu được tập kết bừa bãi, tràn lan thu hẹp không gian sống và các khu vực công cộng.

Thực tế một bộ phận nhân dân kiếm được lợi nhuận từ sản xuất ngày hôm nay, nhưng phải đánh đổi bằng cả sức khoẻ cho thế hệ tương lai.

Công tác bảo vệ môi trường tại các CCN, làng nghề là trách nhiệm của mỗi công dân. Để vừa duy trì phát triển kinh tế, vừa bảo vệ môi trường, mỗi người dân cần nâng cao ý thức bản thân về bảo vệ môi trường. Đặc biệt đối với các công dân sinh sống và làm việc tại các CCN, làng nghề cần tuyệt đối không xả chất thải, tập kết phế liệu ra môi trường. Đăng ký hợp đồng thu gom, xử lý rác thải, chất thải công nghiệp đúng quy định.

Đối với các hộ kinh doanh có ngành nghề sản xuất có nguy cơ ảnh hưởng, tác động đến môi trường cần đầu tư công trình bảo vệ môi trường, các bể lắng, hệ thống xử lý nước thải; lắp đặt ống khói cao, bạt che bụi đối với các nghề phát sinh khói bụi. Chỉ tiến hành hoạt động sản xuất khi được các cơ quan chức năng cấp phép đầy đủ về hồ sơ pháp lý lẫn môi trường. Tuyệt đối không vì lợi nhuận kinh tế trước mắt tiến hành hoạt động sản xuất khi chưa được phép. Chấp hành nghiêm chỉnh chủ trương của địa phương, chủ động đăng ký chuyển sản xuất vào các cụm công nghiệp, làng nghề, khu tập trung khi được địa phương triển khai.

Mọi hành vi gây ô nhiễm môi trường nói chung và tại các CCN, làng nghề sẽ bị cơ quan chức năng tăng cường xử lý theo quy định của pháp luật. Bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là nghĩa vụ và quyền lợi của mỗi công dân.