Sữa bột dành cho trẻ em, người cao tuổi, người bệnh và các loại thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe là những mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng. Lợi dụng nhu cầu ngày càng cao của người dân, một số đối tượng đã tổ chức sản xuất, buôn bán hàng giả với quy mô lớn, sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để thu lợi bất chính, gây ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.
Một trong những thủ đoạn phổ biến là thành lập doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh hợp pháp để làm vỏ bọc, thuê nhà xưởng tại khu vực ít người qua lại, sử dụng nguyên liệu giá rẻ, không rõ nguồn gốc để pha trộn, đóng gói thành sản phẩm mang nhãn hiệu nổi tiếng hoặc tên gọi gây nhầm lẫn với hàng ngoại nhập. Đáng chú ý, các đối tượng còn gian dối về thành phần, hàm lượng, công dụng sản phẩm; trên bao bì và tài liệu quảng cáo thể hiện nhiều loại vitamin, khoáng chất, hoạt chất có giá trị cao nhưng thực tế không đạt hoặc không có như công bố.
Hoạt động quảng cáo, tiêu thụ cũng được chuyển mạnh lên môi trường mạng. Các đối tượng sử dụng mạng xã hội, livestream, hội nhóm kín, sàn thương mại điện tử để giới thiệu, bán sản phẩm; thuê người nổi tiếng, KOL, KOC hoặc dàn dựng hình ảnh “bác sĩ tư vấn”, “người bệnh khỏi bệnh” nhằm tạo lòng tin. Một số sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe còn được quảng cáo như thuốc chữa bệnh, khiến người tiêu dùng hiểu sai công dụng và tự ý sử dụng thay cho thuốc điều trị.
Những thủ đoạn trên đã được lực lượng Công an phát hiện, đấu tranh qua nhiều vụ án. Đầu năm 2026, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa phá Chuyên án 868T, triệt phá đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm do Nguyễn Mạnh Tú, sinh năm 1992, trú tại phường Lĩnh Nam, thành phố Hà Nội cầm đầu. Lực lượng chức năng đã đồng loạt khám xét 05 địa điểm tại Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình; tiếp đó phối hợp khám xét thêm 04 địa điểm, thu giữ hàng nghìn hộp thực phẩm bổ sung Collagen, viên bổ sung DHA, viên canxi tăng chiều cao, thuốc điều trị xương khớp và nhiều tang vật liên quan.
Đến nay, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã khởi tố 26 bị can, xác định 22 loại thực phẩm chức năng giả được tiêu thụ chủ yếu thông qua các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.
.jpg)
Trên phạm vi cả nước, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an cũng đã điều tra vụ án liên quan đến Công ty cổ phần Dược quốc tế Rance Pharma và Công ty cổ phần Dược dinh dưỡng Hacofood Group. Theo kết quả điều tra, từ tháng 8/2021 đến khi bị phát hiện, các đối tượng đã sản xuất 573 nhãn hiệu sữa bột giả, quảng cáo dành cho nhiều nhóm đối tượng như người mắc bệnh tiểu đường, suy thận, trẻ sinh non và phụ nữ mang thai, thu về gần 500 tỷ đồng. Nhiều chỉ tiêu chất lượng của sản phẩm chỉ đạt dưới 70% so với mức công bố, đủ căn cứ xác định là hàng giả.
Theo quy định của pháp luật, hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt cao, kèm theo các biện pháp như tịch thu, tiêu hủy hàng giả, đình chỉ hoạt động và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp. Trường hợp đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm theo Điều 193 Bộ luật Hình sự. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, hình phạt cao nhất có thể lên đến tù chung thân. Nếu hàng giả là thuốc phòng bệnh, thuốc chữa bệnh, hành vi có thể bị xử lý theo Điều 194 Bộ luật Hình sự với mức hình phạt đặc biệt nghiêm khắc.
Để phòng ngừa, người dân cần thận trọng khi lựa chọn các sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe. Không nên mua hàng có giá thấp bất thường, quảng cáo “mua 1 tặng 3”, “xả kho”, “hàng nội bộ” hoặc được giới thiệu với công dụng như chữa khỏi bệnh, thay thế thuốc. Khi mua cần kiểm tra kỹ nguồn gốc, xuất xứ, thông tin nhà sản xuất, số công bố sản phẩm, số lô, hạn sử dụng; ưu tiên mua tại nhà thuốc, siêu thị, đại lý được ủy quyền hoặc gian hàng chính hãng và lưu giữ hóa đơn, chứng từ.
Đặc biệt, người tiêu dùng không nên tin tưởng tuyệt đối vào quảng cáo của người nổi tiếng, KOL, KOC hoặc các video có hình ảnh “bác sĩ”, “chuyên gia” trên mạng xã hội mà chưa kiểm chứng. Đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, người đang điều trị bệnh, việc lựa chọn và sử dụng sản phẩm cần được thực hiện thận trọng, phù hợp với tình trạng sức khỏe và hướng dẫn của người có chuyên môn.
Đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh, cần tuân thủ đầy đủ quy định về công bố sản phẩm, ghi nhãn, quảng cáo, nguồn gốc xuất xứ và chất lượng hàng hóa; không nhập, vận chuyển, bảo quản, tiêu thụ hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
Mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, nói không với hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và chủ động cung cấp thông tin cho cơ quan Công an khi phát hiện dấu hiệu sản xuất, buôn bán hàng giả. Đây là biện pháp thiết thực góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, đồng thời hỗ trợ lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.
