Phát huy sức mạnh toàn dân trong công tác phòng cháy, chữa cháy

PCCC bắt đầu từ ý thức phòng ngừa

Ngày 29/6/2001, Quốc hội khóa X thông qua Luật Phòng cháy và chữa cháy, có hiệu lực từ ngày 4/10/2001, trong đó quy định ngày 4/10 hằng năm là Ngày toàn dân phòng cháy và chữa cháy. Từ đây, công tác PCCC không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên nghiệp mà trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, hộ gia đình và người dân đều là một mắt xích quan trọng trong việc nhận diện nguy cơ, chủ động phòng ngừa và xử lý cháy, nổ ngay từ cơ sở.

Thực tế cho thấy, trong công tác PCCC, việc phát hiện sớm, báo cháy kịp thời và huy động lực lượng tại chỗ xử lý ngay từ những phút đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần ngăn đám cháy lan rộng, hạn chế thiệt hại về người và tài sản. Bởi vậy, xây dựng lực lượng PCCC tại chỗ, trang bị kiến thức, kỹ năng và phương tiện cần thiết cho lực lượng này luôn là một nội dung quan trọng trong công tác phòng ngừa.

Tại Thanh Hóa, cùng với lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH chuyên nghiệp, toàn tỉnh hiện có 2.886 đội PCCC cơ sở với hơn 37.000 đội viên và 4.351 đội dân phòng tại các thôn, bản, khu phố với hơn 43.000 thành viên. Việc duy trì, củng cố và nâng cao khả năng hoạt động của các lực lượng này được xác định là một trong những giải pháp quan trọng để chủ động phòng ngừa, hạn chế nguy cơ cháy, nổ và thiệt hại do cháy gây ra.

Để phát huy vai trò của lực lượng tại chỗ, thời gian qua, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an tỉnh Thanh Hóa đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền các cấp tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác PCCC; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, huấn luyện, thực tập phương án, xây dựng và nhân rộng các mô hình PCCC phù hợp với từng địa bàn, cơ sở. Mục tiêu là đưa công tác PCCC đi vào nền nếp, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, hộ gia đình và mỗi người dân, góp phần xây dựng phong trào toàn dân tham gia PCCC ngày càng sâu rộng, hiệu quả.

Từ trách nhiệm chung đến hành động cụ thể

Tại Công ty TNHH Giày Sunjade Việt Nam, Khu công nghiệp Lễ Môn, phường Quảng Phú, công tác PCCC được Công ty chủ động triển khai từ từng khu vực sản xuất. Với hơn 8.000 công nhân và đặc thù sử dụng nhiều nguyên liệu, vật tư dễ cháy, Công ty duy trì Đội PCCC cơ sở gồm 150 thành viên, được huấn luyện, trang bị phương tiện và phân công nhiệm vụ cụ thể; thường xuyên kiểm tra các khu vực sản xuất, phát hiện, khắc phục nguy cơ mất an toàn; đồng thời tổ chức tập luyện, kiểm tra phương tiện, sẵn sàng xử lý ngay khi có sự cố.

Cùng với lực lượng nòng cốt, Công ty chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng PCCC cho người lao động thông qua tuyên truyền, hướng dẫn và thực hành. Từ việc nhận diện nguy cơ, báo cháy đến sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, người lao động được hướng dẫn những kỹ năng cần thiết để chủ động ứng phó khi có tình huống xảy ra.

Anh Đỗ Minh Đức, Đội trưởng Đội PCCC cơ sở, Công ty TNHH Giày Sunjade Việt Nam cho biết: Chúng tôi thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn công tác PCCC cho cán bộ, công nhân viên; duy trì tập luyện, hướng dẫn sử dụng, vận hành và bảo dưỡng các thiết bị PCCC. Khi phát hiện phương tiện có hư hỏng, chúng tôi kịp thời đề xuất sửa chữa, thay thế, bảo đảm luôn trong tình trạng hoạt động tốt, sẵn sàng khi có tình huống khẩn cấp.

Không chỉ tại các doanh nghiệp hay khu công nghiệp, công tác PCCC tại các chợ, trung tâm thương mại, khu vực tập trung đông người cũng được các đơn vị quản lý đặc biệt chú trọng. Tại Chợ Tây Thành, nơi có hàng trăm hộ kinh doanh, Đội PCCC cơ sở gồm 30 thành viên được phân công trực 24/7. Hằng ngày, các thành viên phối hợp tuần tra, kiểm tra việc sử dụng điện, nguồn nhiệt, đồng thời nhắc nhở các tiểu thương sắp xếp hàng hóa và lối đi, khắc phục những nguy cơ có thể dẫn đến cháy, nổ.

Khi có sự cố, lực lượng tại chỗ là những người đầu tiên báo động, hướng dẫn thoát nạn, sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu và phối hợp với lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH. Từ những lực lượng được tổ chức ngay tại cơ sở, kỹ năng PCCC được đưa vào thực tế cuộc sống, giúp người dân chủ động phòng ngừa và xử lý cháy, nổ ngay từ những phút đầu.

Đưa kỹ năng PCCC đến gần người dân

Từ doanh nghiệp đến từng khu dân cư, yêu cầu đặt ra trong công tác PCCC vẫn là chủ động phòng ngừa và sẵn sàng xử lý ngay từ cơ sở. Đây cũng là cơ sở để Thanh Hóa tập trung xây dựng, củng cố lực lượng PCCC tại chỗ, phát huy vai trò của Nhân dân theo phương châm “4 tại chỗ”, đồng thời xây dựng, nhân rộng các mô hình tự phòng, tự quản về PCCC phù hợp với từng địa bàn, khu dân cư.

Cùng với việc triển khai Đề án “Củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động của lực lượng nòng cốt trong phong trào toàn dân PCCC”, đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng 2.041 “Tổ liên gia an toàn về PCCC”, 1.606 “Điểm chữa cháy công cộng”, lắp đặt hơn 5.713 màn hình số tuyên truyền về PCCC và CNCH. Thông qua các mô hình này, công tác tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn và thực hành kỹ năng PCCC được duy trì thường xuyên, giúp người dân biết cách phòng ngừa, nhận diện nguy cơ, báo cháy và sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ khi cần thiết.

Nội dung, hình thức tuyên truyền được lực lượng Công an Thanh Hóa đổi mới cả theo hướng chuyển mạnh từ tuyên truyền truyền thống sang truyền thông đa nền tảng, lấy người dân làm trung tâm, lấy chuyển đổi số làm động lực, góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng ngừa và xử lý các tình huống cháy, nổ, tai nạn, sự cố trong cộng đồng. Riêng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, từ năm 2025 đến nay, đã phối hợp tổ chức 3.816 buổi tuyên truyền trực tiếp, tuyên truyền, trải nghiệm thực hành chữa cháy và CNCH thu hút 885.129 lượt người tham gia; phát hơn 253.000 tờ rơi, cẩm nang, khuyến cáo PCCC; 13.149 cơ sở ký cam kết bảo đảm an toàn PCCC và CNCH; đăng tải 1.716 tin, bài, video clip tuyên truyền trên các nền tảng số; tổ chức 1.143 lớp huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ PCCC và CNCH cho 64.792 lượt người tham gia.

Thanh Hóa cũng là một trong những đơn vị triển khai sớm mô hình “Ba nhà” gồm Nhà nước, nhà trường và nhà doanh nghiệp. Đồng thời thành lập 166 Trung tâm học tập cộng đồng PCCC và CNCH tại 166/166 xã, phường. Đây là nơi người dân, học sinh và cán bộ cơ sở được hướng dẫn, trực tiếp thực hành các kỹ năng chữa cháy, thoát nạn, cứu người và sử dụng phương tiện PCCC. Khi được học và thực hành ngay tại địa bàn mình sinh sống, những kiến thức vốn tưởng như chỉ dành cho lực lượng chuyên nghiệp trở nên gần gũi, dễ nhớ và dễ áp dụng hơn. Qua đó, từng bước hình thành kỹ năng chủ động phòng ngừa, ứng phó với cháy, nổ trong mỗi gia đình và cộng đồng.

Đại tá Tống Xuân Tân, Trưởng phòng Cảnh sát PCCC và CNCH khẳng định: Nhân dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là chủ thể và nguồn lực quan trọng trong công tác PCCC và CNCH. Bên cạnh lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH chuyên nghiệp, người dân, lực lượng PCCC cơ sở và lực lượng dân phòng là những người có mặt sớm nhất, giữ vai trò quyết định trong “thời gian vàng” để phát hiện, báo động, cứu người và xử lý sự cố ban đầu. Vì vậy, cần xây dựng thế trận PCCC từ cơ sở, phát huy phương châm “4 tại chỗ”, lấy chủ động phòng ngừa và con người làm trọng tâm, để mỗi gia đình, cơ quan, đơn vị và người dân đều có kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ mình và cộng đồng.

PCCC là nhiệm vụ của toàn dân, khi phong trào toàn dân PCCC được duy trì thực chất, mỗi người dân đều có kiến thức, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm, công tác phòng cháy sẽ được chủ động hơn ngay từ cơ sở. Đây là nền tảng quan trọng để cùng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH xây dựng môi trường sống, làm việc an toàn, hạn chế thấp nhất thiệt hại do cháy, nổ gây ra./.