Sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ

Yêu cầu từ thực tiễn và chủ trương cải cách mạnh mẽ

Việc xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ xuất phát trước hết từ yêu cầu thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện hệ thống pháp luật, phân cấp, phân quyền, cải cách và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh.

Trong đó, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tiếp tục đặt ra yêu cầu đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính.

Đặc biệt, Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị xác định yêu cầu xây dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn, chi phí tuân thủ thấp; triệt để cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh, hành nghề và những thủ tục hành chính bất hợp lý. Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân cũng yêu cầu tiếp tục rà soát, loại bỏ những điều kiện kinh doanh không cần thiết, quy định chồng chéo, không phù hợp, cản trở hoạt động của doanh nghiệp.

Đây là những cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ theo hướng vừa bảo đảm yêu cầu quản lý chặt chẽ về an ninh, trật tự, vừa tạo thuận lợi tối đa cho người dân, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.

Khắc phục những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn

Qua thực tiễn thi hành, Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân và tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy một số quy định còn rườm rà, thời gian xử lý kéo dài, chưa thực sự đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Một trong những vấn đề đặt ra là thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và các loại giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ có liên quan. Theo quy định hiện hành, việc thu hồi thuộc cơ quan đã cấp giấy phép, trong đó có Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội và Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an cấp tỉnh. Thực tế, nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có trụ sở ở xa, khi phải giao nộp về cơ quan cấp Trung ương sẽ phát sinh chi phí đi lại, vận chuyển, đồng thời phải thực hiện các yêu cầu bảo đảm an toàn trong quá trình vận chuyển.

Từ thực tế đó, dự thảo Luật đề xuất phân cấp toàn diện hoạt động thu hồi trong phạm vi quản lý của Bộ Công an cho Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an cấp tỉnh thực hiện. Việc phân cấp này sẽ góp phần giảm thủ tục, thời gian đi lại và chi phí tuân thủ pháp luật cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Cắt giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục

Một yêu cầu quan trọng khác của việc sửa đổi Luật là tiếp tục cắt giảm những thành phần hồ sơ không còn thực sự cần thiết.

Theo dự thảo, một số thủ tục về trang bị vũ khí quân dụng, vũ khí thể thao và công cụ hỗ trợ hiện vẫn yêu cầu nhiều loại văn bản, giấy tờ khác nhau, làm phát sinh thời gian và chi phí cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Vì vậy, việc sửa đổi được định hướng theo hướng đơn giản hóa thành phần hồ sơ, loại bỏ những giấy tờ không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Đối với thủ tục cấp giấy phép kinh doanh tiền chất thuốc nổ và giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ, thời gian giải quyết hiện hành được đánh giá còn dài so với yêu cầu cải cách. Dự thảo Luật đề xuất rút ngắn thời gian giải quyết từ 05 ngày làm việc xuống còn 03 ngày làm việc, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Cùng với đó, việc bổ sung hình thức thực hiện thủ tục thông qua Ứng dụng định danh quốc gia bên cạnh Cổng dịch vụ công quốc gia cũng nhằm bảo đảm tính thống nhất, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và đổi mới phương thức giải quyết thủ tục hành chính.

Giảm điều kiện kinh doanh nhưng không buông lỏng quản lý

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất bãi bỏ thủ tục cấp Giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ.

Hiện nay, kinh doanh công cụ hỗ trợ là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự. Để hoạt động trong lĩnh vực này, doanh nghiệp phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự và Giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ. Hai loại giấy tờ này đều do cơ quan thuộc Bộ Công an cấp.

Để giảm thủ tục, tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an ninh, trật tự, dự thảo đề xuất bãi bỏ thủ tục cấp Giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, theo hướng tổ chức, doanh nghiệp thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự theo quy định.

Điều này thể hiện rõ quan điểm cải cách: cắt giảm những thủ tục, điều kiện không cần thiết không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý, mà là chuyển đổi phương thức quản lý theo hướng khoa học, hiệu quả, giảm tầng nấc trung gian và nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý cũng như tổ chức, doanh nghiệp.

Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm

Theo dự thảo Tờ trình, việc xây dựng dự án Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng, minh bạch, bình đẳng và thuận lợi cho cá nhân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Quan điểm xuyên suốt trong xây dựng dự án Luật là lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, chủ thể; đồng thời bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, quyền con người, quyền công dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Dự thảo Luật dự kiến sửa đổi, bổ sung 11 điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, tập trung vào các nhóm chính sách về phân cấp thẩm quyền thu hồi; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; đơn giản hóa thành phần hồ sơ; làm rõ thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu vật liệu nổ công nghiệp và rút ngắn thời gian giải quyết một số thủ tục liên quan đến tiền chất thuốc nổ.

Có thể thấy, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ là yêu cầu cần thiết từ cả phương diện chính trị, pháp lý và thực tiễn. Qua đó không chỉ kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện mà còn góp phần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, thúc đẩy chuyển đổi số, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Quan trọng hơn, việc hoàn thiện các quy định pháp luật theo hướng “quản lý chặt chẽ nhưng thủ tục thuận lợi” sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Các nội dung về phân cấp thẩm quyền thu hồi, cắt giảm thành phần hồ sơ, rút thời gian từ 05 xuống 03 ngày và đề xuất bãi bỏ Giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ đều được lấy trực tiếp từ phần đánh giá thực tiễn của dự thảo Tờ trình. Dự thảo cũng xác định sửa đổi 11 điều của Luật, với trọng tâm là phân cấp và cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.