Cắt giảm thủ tục hành chính, chuyển đổi phương thức từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"

Để tiếp tục cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, Bộ Công an đã đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC của cơ quan quản lý chuyên ngành, bao gồm cơ quan Công an, cơ quan quản lý xây dựng và cơ quan đăng kiểm theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Đây là một trong những thay đổi đáng chú ý trong phương thức quản lý nhà nước về PCCC, hướng tới giảm bớt các khâu thủ tục không cần thiết, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp, đồng thời làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và các đơn vị tham gia xây dựng công trình. Trước đây, sau khi chủ đầu tư đã tự tổ chức nghiệm thu về PCCC, gửi hồ sơ đề nghị cơ quan Công an sẽ thực hiện việc kiểm tra kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư nhằm đánh giá việc tuân thủ các quy định của pháp luật về PCCC trong việc tự nghiệm thu. Việc thực hiện thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC có thể phát sinh thêm thời gian chuẩn bị hồ sơ, phối hợp kiểm tra và hoàn thiện các yêu cầu liên quan. Khi thủ tục này được bãi bỏ, chủ đầu tư có thể chủ động xây dựng kế hoạch nghiệm thu, bố trí nguồn lực và tổ chức các công việc để hoàn thành công trình phù hợp với tiến độ thực tế trên cơ sở đáp ứng đầy đủ các yêu cầu pháp luật về PCCC

Tại cơ quan Công an, chủ đầu tư và cơ sở không phải thực hiện thủ tục hành chính này, chủ đầu tư chỉ phải tự tổ chức nghiệm thu hoàn thành các hạng mục PCCC và chịu trách nhiệm pháp lý toàn diện trước pháp luật về kết quả đó. Trong quá trình tự nghiệm thu, chủ đầu tư cần đánh giá, tuân thủ đầy đủ các nội dung thi công theo hồ sơ thiết kế đã được duyệt. Đối với các trường hợp thi công sai khác, cần lập hồ sơ thiết kế điều chỉnh căn cứ vào các quy định của tiêu chuẩn, quy chuẩn, thực hiện thẩm định PCCC, tổ chức thi công, giám sát thi công, tổ chức nghiệm thu về PCCC. Chủ đầu tư và các nhà thầu có liên quan nghiệm thu về PCCC theo từng hạng mục, giai đoạn, công trình. Sau khi đã tổ chức nghiệm thu về PCCC đảm bảo yêu cầu, chủ đầu tư có văn bản thông báo gửi cơ quan quản lý về PCCC hoặc khai báo trên cơ sở dữ liệu về PCCC về việc cơ sở đã tổ chức nghiệm thu về PCCC trước khi đưa công trình vào hoạt động. Kết quả nghiệm thu được chủ đầu tư phải thể hiện bằng hồ sơ, văn bản, được lưu tại cơ sở để phục vụ công tác hậu kiểm của cơ quan quản lý nhà nước trong trường hợp cần thiết.

Việc bỏ thủ tục hành chính kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC, đã chuyển phương thức quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Việc thông báo, khai báo kết quả nghiệm thu của chủ đầu tư đã tạo dữ liệu đầu vào cho cơ quan quản lý theo dõi, lựa chọn đối tượng kiểm tra. Trong quá trình kiểm tra sau khi cơ sở đưa vào hoạt động, kết hợp kiểm tra việc chấp hành pháp luật về nghiệm thu về PCCC vào nội dung kiểm tra PCCC.

Để việc tự nghiệm thu của chủ đầu tư được thuận lợi, bảo đảm đánh giá đầy đủ các nội dung, Bộ Công an đã chỉ đạo Cục Cảnh sát PCCC và CNCH ban hành tài liệu hướng dẫn tự nghiệm thu. Trên cơ sở tài liệu tham khảo, chủ đầu tư sẽ nghiên cứu để tổ chức tự nghiệm thu phù hợp với quy mô, tính chất, đặc điểm của cơ sở mình. Bộ tài liệu hướng dẫn được xây dựng theo hướng “cầm tay, chỉ việc”; đặc biệt có các biểu mẫu nhằm ghi nhận lại các kết quả đã kiểm tra, đánh giá trong quá trình nghiệm thu của chủ đầu tư.

Lợi ích mang lại là giảm khối lượng công việc hành chính, tối ưu hóa nguồn lực cho doanh nghiệp, tiết kiệm chi phí cho việc lập và hoàn thiện hồ sơ phục vụ riêng cho thủ tục kiểm tra nghiệm thu, giảm thời gian phối hợp giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý nhà nước. Qua đó, góp phần hạn chế nguy cơ chậm trễ trong kế hoạch đưa công trình vào khai thác, sử dụng do phải chờ hoàn thành một khâu thủ tục hành chính. Đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, việc rút ngắn quy trình hành chính còn có ý nghĩa thiết thực trong quản trị tiến độ đầu tư, sử dụng hiệu quả nguồn vốn và sớm đưa công trình vào vận hành khi đã đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Đối với các dự án có quy mô lớn, nhiều hạng mục kỹ thuật và nhiều nhà thầu tham gia, việc chủ động tổ chức nghiệm thu theo từng hạng mục, giai đoạn giúp doanh nghiệp nâng cao tính linh hoạt trong điều hành, phối hợp và kiểm soát chất lượng công trình xây dựng.

Việc cắt bỏ thủ tục hành chính là lời giải hợp lý cho bài toán cân bằng giữa cải cách thủ tục hành chính và bảo đảm an toàn PCCC và CNCH. Chính sách này thể hiện sự tin tưởng của Nhà nước đối với tinh thần thượng tôn pháp luật của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tạo ra một cơ chế quản lý minh bạch, giảm thiểu các tiếp xúc hành chính không cần thiết.

Sự thay đổi này không chỉ giúp tối ưu nguồn lực cho các dự án đầu tư mà còn góp phần hình thành văn hóa an toàn PCCC tự giác, chuyên nghiệp. Khi doanh nghiệp coi an toàn PCCC là trách nhiệm của chính mình chứ không phó mặc cho cơ quan quản lý, môi trường đầu tư kinh doanh sẽ trở nên an toàn, văn minh và phát triển bền vững hơn.