Hiện đại hóa công tác quản lý xuất nhập cảnh: kiến tạo “cửa ngõ số” bảo vệ an ninh từ sớm, từ xa

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, xuất nhập cảnh không còn đơn thuần là hoạt động quản lý người ra, vào lãnh thổ. Đó đã trở thành một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nhất năng lực quản trị quốc gia, mức độ hiện đại của nền hành chính công và khả năng thích ứng của lực lượng thực thi pháp luật trước những thách thức an ninh mới.

Tại Thanh Hóa, công tác quản lý xuất nhập cảnh cũng đang chuyển mình mạnh mẽ. Sự chuyển mình ấy không chỉ được đo bằng những dịch vụ công trực tuyến hay những phần mềm quản lý hiện đại, mà sâu xa hơn là sự thay đổi về tư duy quản lý, từ quản lý hành chính thuần túy sang quản trị số; từ thực hiện công vụ sang phục vụ Nhân dân và đồng hành cùng sự phát triển của địa phương.

Xóa khoảng cách trong giải quyết thủ tục hành chính

Trước đây, mỗi khi có nhu cầu làm hộ chiếu hoặc giải quyết các thủ tục liên quan đến xuất nhập cảnh, nhiều người dân trong tỉnh phải sắp xếp công việc, vượt quãng đường hàng chục, thậm chí hàng trăm ki-lô-mét để đến cơ quan Công an. Với người dân ở vùng sâu, vùng xa hay những người cao tuổi, việc đi lại nhiều lần không chỉ tốn kém chi phí mà còn mất rất nhiều thời gian, công sức. Không ít người vì ngại thủ tục, ngại đường xa mà chần chừ, trì hoãn việc thực hiện các giấy tờ cần thiết.

Giờ đây, cùng với quá trình chuyển đổi số và việc đưa các dịch vụ công trực tuyến đến gần hơn với người dân, những khó khăn ấy đang dần được tháo gỡ. Tại xã Vĩnh Lộc, bà Biện Thị Nhường không giấu được niềm vui khi được cán bộ Công an hướng dẫn thực hiện thủ tục cấp đổi hộ chiếu ngay tại địa phương thông qua tài khoản VNeID mức độ 2. Nếu như trước đây, để hoàn tất hồ sơ bà phải dành cả ngày đi lại, thì nay chỉ với một chiếc điện thoại thông minh và sự hỗ trợ tận tình của lực lượng chức năng, mọi thao tác đều được thực hiện nhanh chóng ngay tại nơi cư trú. “Trước đây muốn làm hộ chiếu phải khăn gói xuống Công an tỉnh, đi xa lại mất thời gian. Nay được hướng dẫn làm ngay tại xã, tôi thấy rất thuận tiện, đỡ vất vả hơn nhiều”, bà Nhường phấn khởi chia sẻ.

Câu chuyện của bà Nhường không chỉ là niềm vui của một người dân, mà còn phản ánh sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý của lực lượng xuất nhập cảnh Thanh Hóa. Từ mô hình hành chính truyền thống vốn đặt trọng tâm vào quy trình và hồ sơ giấy tờ, lực lượng quản lý xuất nhập cảnh đang từng bước chuyển sang mô hình quản trị số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Đằng sau sự thuận tiện ấy là nỗ lực âm thầm của lực lượng quản lý xuất nhập cảnh khi chủ động đưa dịch vụ công đến gần dân hơn. Những tổ công tác được tăng cường xuống cơ sở không chỉ hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục mà còn trực tiếp hướng dẫn lực lượng Công an cấp xã tiếp cận quy trình nghiệp vụ mới.

Giữ vững an ninh trong một thế giới không biên giới

Nếu trước đây hồ sơ giấy là nền tảng của công tác quản lý xuất nhập cảnh thì hôm nay dữ liệu đang trở thành “hạ tầng mềm” quyết định hiệu quả quản trị. Mỗi lượt khai báo lưu trú, mỗi lần quét hộ chiếu hay Thẻ căn cước, mỗi giao dịch điện tử phát sinh đều góp phần hình thành nên hệ sinh thái dữ liệu số thống nhất, liên thông và cập nhật theo thời gian thực.

Hiện nay, hơn 4.800 người nước ngoài đang cư trú, lao động, học tập trên địa bàn Thanh Hóa đều được quản lý thông qua hệ thống dữ liệu điện tử kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu xuất nhập cảnh của Bộ Công an. Tại các khách sạn, doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, hiệu quả của quá trình số hóa được cảm nhận rõ rệt. Thay vì ghi chép thủ công và thực hiện nhiều công đoạn trung gian như trước, nay toàn bộ quy trình khai báo được thực hiện trên phần mềm điện tử, vừa tiết kiệm thời gian, vừa bảo đảm tính chính xác và khả năng truy xuất dữ liệu tức thời.

Theo bà Phạm Thị Hạnh, Trưởng phòng Nhân sự một khách sạn tại Nghi Sơn, việc khai báo lưu trú hiện nay diễn ra nhanh chóng và thuận tiện hơn rất nhiều. Chỉ cần quét căn cước công dân hoặc hộ chiếu, toàn bộ thông tin cần thiết được cập nhật tức thời lên hệ thống, vừa tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp, vừa giúp cơ quan chức năng nắm bắt thông tin kịp thời.

Không chỉ phục vụ công tác quản lý lưu trú, dữ liệu xuất nhập cảnh còn hỗ trợ hiệu quả cho nhiều lĩnh vực khác. Từ hoạt động tố tụng, xác minh nhân thân, giải quyết các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài đến phối hợp xử lý các vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự, tất cả đều được thực hiện nhanh hơn nhờ nền tảng dữ liệu số dùng chung. Đó chính là giá trị cốt lõi của chuyển đổi số: dữ liệu được tạo ra một lần nhưng phục vụ cho nhiều mục tiêu quản trị khác nhau.

Trong dòng chảy chuyển đổi số quốc gia, công tác quản lý xuất nhập cảnh đứng trước những yêu cầu mới. Những năm gần đây, các loại tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, tổ chức đưa người xuất nhập cảnh trái phép, mua bán người hay các hoạt động lợi dụng hợp tác quốc tế để xâm phạm an ninh quốc gia diễn biến ngày càng phức tạp.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng quản lý xuất nhập cảnh không chỉ là quản lý chặt chẽ mà còn phải dự báo sớm, phát hiện từ xa và chủ động phòng ngừa nguy cơ. Muốn làm được điều đó, không thể dựa vào phương thức quản lý truyền thống.

Dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, các hệ thống phân tích và đối sánh thông tin đang từng bước trở thành “tai, mắt điện tử” hỗ trợ lực lượng chức năng nhận diện dấu hiệu bất thường, khoanh vùng nguy cơ và đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời. Nói cách khác, hiện đại hóa công tác xuất nhập cảnh chính là quá trình xây dựng một “lá chắn số” bảo vệ an ninh quốc gia trong điều kiện mới.

Thượng tá Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết: đơn vị đang tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, từng bước xây dựng lực lượng tinh gọn, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Đó không chỉ là mục tiêu xây dựng lực lượng, mà còn là yêu cầu cấp thiết để bảo đảm mỗi bước tiến của chuyển đổi số đều gắn với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia.

Kiến tạo nền hành chính phục vụ trong kỷ nguyên số

Trong kỷ nguyên số, công nghệ có thể thay đổi phương thức quản lý, nhưng con người mới là nhân tố quyết định thành công của chuyển đổi số. Người cán bộ quản lý xuất nhập cảnh không chỉ là người kiểm soát giấy tờ hay giải quyết thủ tục hành chính, mà còn là những “chiến sĩ số” trên mặt trận bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; là cầu nối giữa quản lý nhà nước với phát triển kinh tế - xã hội; là những người trực tiếp góp phần xây dựng hình ảnh nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại và thân thiện.

Nhận thức rõ điều đó, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa vừa tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, giỏi nghiệp vụ, thành thạo công nghệ và có tư duy phục vụ hiện đại; vừa ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào toàn bộ quy trình nghiệp vụ. Từ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, xử lý dữ liệu tập trung, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đến trả kết quả qua dịch vụ bưu chính công ích, từng khâu trong quy trình đều được số hóa. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong mục tiêu xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo tinh thần Nghị quyết số 12 của Bộ Chính trị.

Muốn làm được điều đó, không còn con đường nào khác ngoài hiện đại hóa. Sự thay đổi ấy không chỉ giúp giảm thời gian, chi phí cho người dân mà còn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đặc biệt, việc triển khai thủ tục cấp hộ chiếu trên nền tảng VNeID đã mở ra một phương thức phục vụ hoàn toàn mới. Thay vì người dân phải tìm đến cơ quan quản lý, lực lượng quản lý xuất nhập cảnh đã chủ động đưa dịch vụ đến gần dân hơn thông qua các tổ công tác cơ sở, trực tiếp hỗ trợ và hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Từ những dịch vụ công được thực hiện trên nền tảng VNeID, từ những cơ sở dữ liệu được kết nối đồng bộ, đến những quy trình quản lý thông minh đang từng ngày được hoàn thiện, một nền quản trị hiện đại đang dần hình thành. Ở đó, người dân được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp được tạo điều kiện thuận lợi hơn, còn an ninh quốc gia được bảo vệ vững chắc hơn.

Đó cũng chính là mục tiêu xuyên suốt mà lực lượng quản lý xuất nhập cảnh Thanh Hóa đang hướng tới: xây dựng một “cửa ngõ số” an toàn, thông suốt, hiện đại; góp phần phục vụ phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa và từ chính những dữ liệu đang được kiến tạo mỗi ngày./.