80 năm lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính Công an Thanh Hóa: Phát huy giá trị lịch sử, vững bước tiến vào kỷ nguyên mới

Từ những ngày đầu thành lập, trong muôn vàn khó khăn, gian khổ, đến hôm nay - trong bối cảnh đất nước chuyển mình mạnh mẽ bước vào kỷ nguyên số - lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã và đang khẳng định vai trò hết sức quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự (ANTT), đồng thời là một trong những mũi nhọn tiên phong trong cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia, tiên phong triển khai Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh điện tử và dịch vụ công trực tuyến, góp phần xây dựng chính quyền điện tử, phục vụ tốt nhất nhu cầu, quyền lợi chính đáng của nhân dân.

Hun đúc truyền thống từ lịch sử vẻ vang

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám 1945, khi hệ thống chính quyền cách mạng mới được hình thành, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa (tiền thân là các tổ chức Cảnh sát và Liêm phóng) nhanh chóng được tổ chức và đi vào hoạt động từ năm 1946, trở thành thành phần quan trọng trong bộ máy Công an nhân dân. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, cơ sở vật chất thiếu thốn và lực lượng mỏng, cán bộ chiến sĩ Cảnh sát QLHC về TTXH đã kiên trì bám sát cơ sở để nắm tình hình, tuần tra, kiểm soát giấy tờ tùy thân của công dân, thu thập, ghi chép, xử lý các thông tin nhân hộ khẩu cần thiết phục vụ quản lý và phòng ngừa tội phạm, thu hồi vũ khí, giữ gìn trật tự an ninh trên địa bàn tỉnh.

Từ việc sử dụng sổ sách thủ công, ghi chép tay, cán bộ lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã thiết lập dữ liệu cư trú, xác định chính xác nhân khẩu, phối hợp với chính quyền xử lý hàng nghìn vụ việc phức tạp về mâu thuẫn gia đình, tranh chấp tài sản, hành vi gây rối trật tự công cộng. Giai đoạn này, dù chưa có mã số, hệ thống số hóa hay công nghệ, nhưng những hồ sơ gốc được lưu giữ nghiêm ngặt, là tiền đề pháp lý quan trọng cho tất cả các công tác quản lý sau này.

Trong những tháng năm gian khó ấy, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã quản lý hàng loạt biến động nhân khẩu, đặc biệt trong thời kỳ sơ tán dân cư khẩn cấp, hỗ trợ các chiến dịch di dời dân đến vùng an toàn, kết nối thông tin giữa các địa phương, góp phần giữ vững trật tự an toàn xã hội và bảo vệ Nhân dân trong bối cảnh chiến tranh. Qua đó, truyền thống bám cơ sở, gần dân, phục vụ Nhân dân được hun đúc - trở thành giá trị không thể tách rời trong nhận thức và hành động của mỗi cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hoá.

Đổi mới tư duy, nâng cao hiệu quả quản lý trong thời kỳ hội nhập

Sau ngày miền Nam được giải phóng, thống nhất đất nước, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa đã nhanh chóng ổn định tình hình, triển khai đồng bộ các chuyên đề công tác trọng tâm, góp phần giữ vững kỷ cương và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Trong giai đoạn 1976 - 1978, hơn 840 cán bộ, chiến sĩ được huy động để tổ chức tổng kiểm tra hộ khẩu và cấp chứng minh nhân dân (CMND) trên diện rộng; kết quả cấp được 82.672 CMND trong tổng số 87.933, đạt tỷ lệ 94%. Năm 1977, qua 3 đợt kiểm tra, đã phát hiện 3.690 cán bộ công nhân viên bỏ nhiệm vụ, 1.491 trường hợp bỏ vùng kinh tế mới, 185 trường hợp gian lận tem phiếu; thu giữ 245 khẩu súng các loại, triệt phá nhiều đối tượng vi phạm, góp phần lập lại trật tự an toàn xã hội; đã phát hiện 925 trường hợp chưa khai sinh, 627 trường hợp chưa khai tử, 68 trường hợp giả mạo giấy tờ, tạo cơ sở quan trọng cho công tác quản lý dân cư.

Công tác thu hồi vũ khí, vật liệu nổ được triển khai quyết liệt, đặc biệt năm 1984, đã thu hồi 2.342 khẩu súng, 2.211 dao găm, hơn 51 tấn thuốc nổ, 7.812 kíp nổ và hàng trăm lựu đạn, chấn chỉnh căn bản công tác quản lý vũ khí. Năm 1985, khi triển khai chuyên đề quản lý nhân khẩu gắn với xây dựng cơ sở an toàn, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã nắm chắc 535.596 hộ với 2.626.293 nhân khẩu, phân loại hơn 1 triệu nhân khẩu, phát hiện hàng nghìn đối tượng vi phạm, triệt phá 45 ổ nhóm lưu manh, bắt giữ 148 đối tượng, đồng thời tham mưu giải quyết việc làm cho 4.051 người, hỗ trợ 1.907 trường hợp khó khăn, hòa giải 1.563 mâu thuẫn trong cộng đồng, góp phần củng cố thế trận an ninh nhân dân vững chắc.

Bước sang thời kỳ đổi mới, công tác quản lý nhà nước về TTXH tiếp tục được nâng cao theo hướng khoa học, nền nếp. Lực lượng đã hoàn chỉnh hơn 1,2 triệu bản khai nhân khẩu, lập 30.028 hồ sơ đối tượng, điều tra làm rõ 139 vụ việc, phục vụ hiệu quả tổng điều tra dân số năm 1989. Phong trào toàn dân tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc phát triển sâu rộng, trong đó công tác cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi đạt kết quả nổi bật: có 1.732 người tự giác khai báo, 332 đối tượng ra đầu thú, hàng nghìn người được quản lý, giúp đỡ tại cộng đồng với sự tham gia của hơn 2.000 cá nhân, hàng trăm tổ chức và gia đình. Trong các năm 1994–1995, lực lượng triển khai quyết liệt chuyên đề đấu tranh chống pháo nổ và thu hồi vũ khí trái phép, phát hiện hàng trăm vụ vi phạm, thu giữ hàng chục nghìn bánh pháo, hàng trăm kg thuốc nổ, xử lý hàng nghìn trường hợp đốt pháo, góp phần lập lại kỷ cương xã hội. Song song với đó, các chuyên đề phòng, chống tệ nạn xã hội và quản lý văn hóa được thực hiện hiệu quả: triệt phá nhiều tụ điểm mại dâm, cờ bạc; xử lý hàng trăm cơ sở kinh doanh vi phạm, thu giữ hàng nghìn băng, đĩa, tài liệu độc hại, góp phần làm trong sạch địa bàn. Năm 2000, việc thành lập lực lượng Cảnh sát 113 đánh dấu bước phát triển mới, nâng cao khả năng phản ứng nhanh, xử lý kịp thời các tình huống phức tạp về an ninh, trật tự.

Cùng với quá trình đổi mới của đất nước, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Thanh Hóa từng bước hiện đại hóa phương thức quản lý. Công tác đăng ký thường trú, tạm trú, tạm vắng được triển khai sâu rộng trên toàn địa bàn, kể cả khu vực nông thôn, khu công nghiệp và các khu dân cư mới hình thành. Lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã chủ động giải quyết các thủ tục phức tạp như thay đổi hộ khẩu, đăng ký nhân khẩu cho công nhân, sinh viên, người lao động di cư, đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh kinh tế phát triển mạnh. Đến cuối thập niên 1990, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đã quản lý trên 3 triệu nhân khẩu, cấp hơn 1,5 triệu CMND, xử lý hàng nghìn vụ vi phạm hành chính, đồng thời phối hợp với các lực lượng chuyên môn kiểm soát tội phạm mua bán vũ khí, vật liệu nổ trái phép, lấn chiếm đất đai và các loại tội phạm xã hội. Việc ứng dụng tin học cơ bản vào lưu trữ, tra cứu hồ sơ bắt đầu được triển khai, mở ra bước chuyển đổi từ hồ sơ giấy sang hệ thống dữ liệu điện tử, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý xã hội.

Trong bối cảnh đất nước hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu đối với lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH ngày càng cao. Không chỉ quản lý chặt chẽ mà còn phải đảm bảo công khai, minh bạch, thuận tiện và hiện đại. Đây là động lực để Công an Thanh Hóa không ngừng đổi mới tư duy, phương pháp công tác. Cải cách thủ tục hành chính được đẩy mạnh, nhiều thủ tục được rút gọn, thực hiện trên môi trường điện tử; việc triển khai dịch vụ công trực tuyến trong các lĩnh vực đăng ký cư trú, cấp căn cước công dân (CCCD), đăng ký ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về ANTT… đã tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan nhà nước. Nhờ đó, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa đã nâng cao chất lượng phục vụ, củng cố hình ảnh người chiến sĩ Công an gần gũi, thân thiện, vì Nhân dân phục vụ, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Tiên phong trong chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính hiện đại

Bước sang thế kỷ XXI, trước xu thế phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và yêu cầu cải cách hành chính, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa đã đi đầu trong việc chuyển đổi phương thức quản lý hành chính từ thủ công sang hiện đại, biến dữ liệu dân cư thành tài nguyên chiến lược. Trong giai đoạn 2000 - 2019, đã triển khai hàng loạt chiến dịch quy mô lớn, trọng tâm là Đề án số 29 của Công an tỉnh về cấp, quản lý CMND tuyến biên giới Hủa phăn (Lào) - Thanh Hoá, đã phối hợp Bộ đội Biên phòng cấp 16.484 CMND biên giới; Đề án số 67 ngày 7/7/2004 về tăng cường, chấn chỉnh, củng cố và hoàn thiện hệ thống sổ hộ khẩu gốc, đã hoàn chỉnh đưa vào sử dụng 10.586 sổ hộ khẩu gốc mới, đây là Đề án mang đậm dấu ấn của lực lượng, in sâu trong tâm trí các thế hệ cán bộ Cảnh sát QLHC về TTXH.

Từ năm 2020, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa bước vào giai đoạn chuyển đổi số toàn diện, chủ động triển khai các dự án trọng điểm của Bộ Công an, trọng tâm là Dự án xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Dự án sản xuất, cấp, quản lý CCCD. Các Dự án này được triển khai thần tốc trong điều kiện muôn vàn khó khăn: thiếu thốn về lực lượng, máy móc, phương tiện; áp lực về tiến độ, thời gian; bên cạnh đó đại dịch COVID-19 nghiêm trọng, kéo dài… Lần đầu tiên lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đi vào những “chiến dịch”, những cao điểm, với kết quả công việc được tính theo giờ, theo ngày; trong điều kiện khó khăn vẫn linh hoạt, sáng tạo để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Toàn lực lượng đã thu thập, cập nhật, chỉnh sửa trên 4,2 triệu dữ liệu công dân, đây là một trong những thành tựu quan trọng, tạo ra kho dữ liệu tập trung, chính xác về dân cư, là nền tảng cho việc quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội và phòng, chống tội phạm. Chiến dịch cấp CCCD diễn ra với tốc độ thần tốc, bằng nhiều hình thức sáng tạo: xe cấp căn cước lưu động, cấp tại nhà cho người già yếu, cấp tại bệnh viện cho người ốm đau, bảo đảm an toàn ngay cả trong đại dịch COVID-19. Kết quả đã tổ chức cấp trên 3,8 triệu CCCD gắn chíp giúp thay thế các loại giấy tờ tùy thân cũ, là cơ sở để tích hợp nhiều tiện ích, dịch vụ công và là chìa khóa cho định danh điện tử. Với thành tích này, Công an tỉnh Thanh Hoá là một trong bốn địa phương trên cả nước hoàn thành vượt tiến độ, được Chủ tịch nước tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì, Phòng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an tỉnh Thanh Hóa được nhận Bằng khen Thủ tướng Chính phủ.

Sau 02 Dự án nói trên, việc triển khai Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2020 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06) cũng là hoạt động tiên phong trong chuyển đổi số tại Thanh Hoá. Với vai trò tiên phòng, gương mẫu, đi đầu trong công cuộc chuyển đổi số, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa đã phát huy vai trò dẫn dắt, tham mưu chiến lược thông qua việc đẩy mạnh Đề án 06, chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về an ninh, trật tự và cải cách thể chế. Tính đến nay, Thanh Hóa dẫn đầu cả nước với 91% hồ sơ dịch vụ công được tiếp nhận và giải quyết online, hơn 2,9 triệu tài khoản định danh điện tử đã được kích hoạt. Những kết quả này không chỉ nâng cao tiện ích, bảo mật cho người dân, mà còn tạo nền tảng quản lý dân cư số, hỗ trợ phòng chống tội phạm thông minh và giao dịch an toàn. Đặc biệt, Thanh Hóa là một trong hai địa phương đầu tiên đã tham mưu HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết về việc miễn toàn bộ phí, lệ phí do HĐND tỉnh quy định khi người dân, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh thực hiện thủ tục hành chính qua dịch vụ công trực tuyến; là địa phương đầu tiên, duy nhất (đến thời điểm hiện nay) hoàn thành thu nhận 100% mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin với tổng số lượng mẫu thu được là 37.778, qua đó đã xác định được thông tin của 07 liệt sĩ. Gần đây nhất, việc triển khai thí điểm mô hình Kiosk thông minh và Hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử là bước tiến mới trong cải cách hành chính trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, cụ thể hóa phương châm “lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ” trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Nhờ chuyển đổi số, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa đã thay đổi phương thức quản lý hành chính truyền thống, biến dữ liệu dân cư thành công cụ chiến lược phục vụ điều tra, quản lý đối tượng nguy cơ và nắm biến động nhân khẩu theo thời gian thực. Việc số hóa không chỉ dừng lại ở quản lý cư trú, mà còn mở rộng sang giám sát kinh doanh có điều kiện về ANTT, quản lý vũ khí, vật liệu nổ, tạo nên một hệ sinh thái quản lý hiện đại, minh bạch và hiệu quả… đưa Thanh Hóa trở thành địa phương đi đầu trong xây dựng hành chính số, xã hội số, giúp người dân thuận tiện hơn trong giao dịch, giảm thiểu giấy tờ, nâng cao an toàn, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước và chuẩn bị nền tảng cho Chính phủ điện tử.

Phát huy truyền thống, xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại

Trong quá trình chuyển đổi số, lực lượng QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa luôn kế thừa và phát huy truyền thống cách mạng, bám sát mục tiêu xây dựng đội ngũ CBCS chính quy, tinh nhuệ và hiện đại, đáp ứng yêu cầu quản lý cư trú và phòng chống tội phạm. Từ năm 2021 đến nay, lực lượng cảnh sát khu vực đã quản lý hơn 30.000 đối tượng trọng điểm, góp phần giảm 15 - 20% số vụ phạm tội hàng năm. Trong giai đoạn này, lực lượng đã phối hợp bắt giữ 71 đối tượng truy nã, xử lý 196 vụ liên quan đến cơ sở kinh doanh phức tạp về an ninh trật tự, thu hồi hàng nghìn khẩu súng, vật liệu nổ và pháo trái phép, chứng minh hiệu quả của mô hình quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu số.

Song song với công tác nghiệp vụ, lực lượng đã tập trung nâng cao năng lực cán bộ, chiến sĩ thông qua đào tạo về quản lý cư trú, phân tích dữ liệu, an ninh mạng, bảo mật thông tin, điều tra cơ bản và tiếp nhận xử lý phản ánh của người dân qua nền tảng số. Trước những thách thức từ sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, sự gia tăng của tội phạm công nghệ cao và yêu cầu ngày càng cao của người dân, việc xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, tinh thông nghiệp vụ là yếu tố then chốt. Bên cạnh việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương, xây dựng phong cách làm việc chuyên nghiệp, tận tụy và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân về chuyển đổi số, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa đang góp phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm an ninh trật tự và phục vụ người dân một cách thuận lợi, toàn diện.

Vững bước tiến vào kỷ nguyên mới

Với truyền thống vẻ vang 80 năm, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hóa từ những bước quản lý thủ công, hộ khẩu giấy vươn lên xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, từ quản lý địa bàn đơn lẻ đến nền tảng số hóa toàn diện, khẳng định bản lĩnh, trách nhiệm, tinh thần phục vụ Nhân dân và khát vọng đổi mới sáng tạo. Những thành tích ấy đã được Đảng, Nhà nước và ngành Công an ghi nhận bằng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì, hạng Ba, 25 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, cùng nhiều danh hiệu thi đua cao quý của Bộ Công an và UBND tỉnh cho các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác.

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đứng ở vị trí tiên phong, giữ vai trò chiến lược, là trụ cột quan trọng kết nối Nhân dân, chính quyền và công nghệ, là lực lượng đi đầu trong xây dựng chính quyền điện tử, nền kinh tế số, xã hội số và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, cuộc sống bình yên, hạnh phúc cho Nhân dân. Đây không chỉ là nhiệm vụ, mà là sứ mệnh lịch sử, là niềm tự hào và trách nhiệm mà mỗi cán bộ, chiến sĩ mang trên vai.

Với niềm tin, ý chí và hành động cụ thể, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an Thanh Hoá sẽ tiếp tục phát huy truyền thống, vai trò tiên phong, gương mẫu, đổi mới, sáng tạo để tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Giám đốc Công an tỉnh những nội dung chiến lược, những nhiệm vụ đột phá, mang lại hiệu quả trong quá trình phát triển kinh tế xã hội, phục vụ những lợi ích chính đáng cho người dân, doanh nghiệp, để tỉnh Thanh Hóa nói chung và Công an tỉnh Thanh Hóa nói riêng xứng đáng là điểm sáng trong tiến trình chuyển đổi số, viết nên những trang sử mới, là biểu tượng của sự đổi mới, bản lĩnh và sáng tạo, là lực lượng tiên phong chuyển đổi số trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Một số hình ảnh về hoạt động của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH